Couleur locale

Couleur locale

De cultuur van een land wordt niet alleen bepaald door kunst en architectuur maar ook en vooral door de mensen en hun gewoonten. Dat geldt zeker ook voor de Fransen met hun specifieke hebbelijkheden en soms onhebbelijkheden waar wij als Nederlanders, soms tot onze verbazing, mee worden geconfronteerd. Het lijkt ons een aardig idee om op deze website een plaatsje in te ruimen waar onze leden iets kunnen vertellen over hun bijzondere ervaringen in Frankrijk of met Fransen.

Ook uw bijdragen zijn natuurlijk welkom.

U kunt ze opsturen naar culture.zoetermeer@afpb.nl

Insignes (door: Dirk de Buijzer)

A l’occasion de la remise des insignes … Dit is de aanhef van een uitnodiging die ik een aantal weken geleden ontving. Een uitnodiging tot het bijwonen van een receptie ten huize van de Ambassadeur de France aux Pays-Bas et Madame Jean François Blarel. Een bijzondere receptie want deze avond zouden de versierselen behorend bij “Chevallier dans l’Ordre National du Mérite” worden uitgereikt aan Madame Eveline van Tinteren America, Présidente de la Féderation des Alliances Françaises aux Pays-Bas.
 
Een zakelijke mededeling, echter gedrukt in een zwierig lettertype, persoonsgericht en voorzien van de aanduiding R.S.V.P. Als iemand deze hoge onderscheiding verdient is het Eveline. Sinds jaren bestiert zij tezamen met het Bureau Directeur de A.F.P.B. Ik besloot dus de uitnodiging R.S.V.P. in positieve zin te beantwoorden en begaf mij de 4e februari op weg naar de Résidence de France.
 
De Haagse diplomatieke wijk heeft voor mij iets intrigerends. Hoge statige herenhuizen, vele bovenmodale CD automobielen, af en toe dreigend staal hekwerk, her en der blauw flikkerende bewakingsschermen ongetwijfeld bemand door een daarbij passende geüniformeerde en vrijwel niemand op straat. Voeg daar dan nog bij dat mijn indruk is dat de gemeente Den Haag in deze wijk het energiegebruik tot een minimum schijnt te willen beperken en U heeft het ideale decor om voor de niet met Tom-Tom uitgeruste automobilist om per definitie de weg kwijt te raken. Hoewel ik bij voorgaande gelegenheden de résidentie moeiteloos had kunnen vinden, immers vlak achter het Vredespaleis, was dat geluk mij ditmaal niet beschoren. Ik was dus de weg kwijt, maar gelukkig deed zich een taxichauffeur voor. Mijn vraag naar het Vredespaleis veroorzaakte bij hem onmiddellijk symptomen van herkenning. Hij rommelde wat onder zijn dashboard, kwam omhoog, en keek mij wat verwilderd aan, dook weer weg, om vervolgens uit de diepte van vervoermiddel de legendarische woorden te spreken: “Het is hier vlakbij en ik wil wel even voor u uit rijden.” Mijn probleem was daarmee in theoretische zin opgelost. Ik dankte hem voor zijn genereuze aanbod, wat bij hem de reactie losmaakte: “Dat kost dan €15.”
 
Op eigen kracht heb ik dus de Résidence gevonden alwaar een breedgeschouderd donkerblauw pak de deur voor mij opende en een attente Française mij uit mijn jas hielp. Binnengekomen kon ik mij, na het uitwisselen der bissous en het overbrengen van onze felicitaties aan Eveline, mengen met de overige gasten, altijd een onverdeeld genoegen. Ik heb voor U nagezocht wat zo’n “Ordre du Mérite” inhoudt, en ik citeer: “Ordre National du Mérite (ruban Bleu et étoile à dix branches est destiné à récompenser mérites et services éminents. Il faut être, en principe de nationalité française pour y être admis, mais, en fait, certains étrangers éminents …” Bovenstaand citaat maakt duidelijk dat Eveline zeer gewaardeerd wordt door de Franse staat. Dat werd nog eens benadrukt door de toespraak van de Franse Ambassadeur en de aanwezigheid van hoogwaardigheidsbekleders uit o.a. België, Marocco en Tunesië.
 
Het champagneglas werd gevuld en geheven, waarbij de drank vergezeld werd van hapjes van appetijtelijke kwaliteit. Het hapje en het drankje zijn de onvervreemdbare ingrediënten van elke receptie. Het serveren hiervan dient op onopvallende wijze te geschieden en de procedure verdient enige aandacht. Je begint met een vol glas. Als dit ten halve geledigd is verschijnt er een voor dit doel speciaal opgeleid personeelslid. Met in de hand een servet omwikkelde fles,waarvan het etiket duidelijk zichtbaar is. Een nonchalant knikje is voldoende om het glas weer gevuld te krijgen. Voorzichtigheid is dus geboden. Gelukkig wordt deze alcoholische versnapering steeds vergezeld van een overvloed van wat in het vakjargon “hapjes “wordt genoemd. Op een gegeven moment gaat de zalm, paté, e.d. over in de friandise, “une petite chose délicate et sucré”. U weet dan dat het feest over is en dat de gang naar de vestiaire (dus niet de garderobe) resteert.
 
Eveline mag terug zien op een geslaagde receptie, maar bovenal op een groot aantal, door haar georganiseerde AF activiteiten die ongetwijfeld in de toekomst voortgezet zullen worden. Nogmaals onze felicitaties uit het groene hart.

Franse omgangsvormen 1 (door: Dirk de Buijzer)

Er zijn in Frankrijk weinig gebruiken die mij zo intrigeren als het schudden van handen (poignée de main) door de mannen en het uitwisselen van de kus (bisou) door beide seksen. Ik heb van beide fenomenen een studie gemaakt beginnend met een literatuuronderzoek. Een van mijn bronnen was het werkje “Savoir Vivre”.

In Nederland bestaat het wijd verbreide misverstand dat “Savoir Vivre” staat voor de meest optimale beleving van ons verblijf op deze aarde. Slaat u er echter de Larousse op na dan blijkt de definitie te luiden: “Savoir Vivre”: »connaissance des règles de politesse, des usages«. Het is maar dat u het weet.

Het Franse “Hoe hoort het eigenlijk” geeft ons duidelijke richtlijnen voor de handdruk. Deze dient “oprecht, netjes, niet te stevig en niet te slap” te zijn. Mijn ervaring met het onderhavige onderwerp is dat het ritueel plaatsvindt gebruikmakend van een minimum aan slappe vingers en het gezicht afgewend naar een wellicht interessanter onderwerp.

Toch vind ik het een charmant gebaar, maar ik heb soms mijn problemen. Vier mannen zitten aan een tafeltje. Ik ken er twee, schud hen de hand al dan niet vergezeld van een gemompeld “ça va”. Wat doe ik met de hand van de mij onbekende heren? Ook schudden is mij aangeraden. Ik schud dus wat af op een dag. Mijn buurman, de slager, de kantonnier, de burgemeester, etc. Ik schud, ook al heb ik ze gisteren nog gezien.

Mijn aardigste ervaring had ik in de Intermarché. Als ik met mijn volle kar bij de kassa sta, wil ik iemand die drie à vier boodschappen heeft nog wel eens voor laten gaan. Overigens vergewis ik mij er van te voren van dat hij of zij niet in het geniep vergezeld is van een metgezel met een uitpuilende kar. Mijn goedheid kent grenzen. Ik liet dus de man met zijn twee flessen Pernod voor gaan en een gesprek ontspon zich waarin hij mij bijna verontschuldigend meedeelde dat hij die avond vrienden op bezoek zou krijgen. Ik wenste hem een prettige avond en handenschuddend namen wij afscheid.

De week daarop ook bij de Intermarché, ik was bijna met mijn boodschappen bij de uitgang, werd ik een lichte commotie bij de kassa’s gewaar. Een gezette heer wrong zich langs de wachtenden, snelde op mij toe en begon mij uitgebreid de hand te schudden, refererend aan onze Pernod conversatie van de week daarvoor. Kijk dat vind ik nou leuk. Ik ga dus door met handen schudden.

Franse omgangsvormen 2 (door: Dirk de Buijzer)

De bisou, ook wel gros bisous. Kramers Frans woordenboek 1940 (in kunstleer fl.4,70) geeft geen uitsluitsel .Uit “Le Robert” blijkt mij dat het woord pas in 1970 in zwang is gekomen en is overgenomen uit de kindertaal.

Het betreft hier een omhelzing op de wangen. Dit is belangrijk, we praten hier dus over minimaal twee beroeringen. De uitvoering kan verschillen van een vluchtig geluidloos contact der wangen tot de uitvoering waarbij smakkende geluiden worden gemaakt. Maar pas op, “jamais sur les lèvres”, en ook verder geen lichamelijk contact. Het initiatief dient in het algemeen uit te gaan van de dames en men dient elkaar een tijdje niet gezien te hebben.

Ook hier is weer enige voorzichtigheid geboden. Wij ontmoetten een vriendin met haar dochter bij een uitvoering. Bij het uitwisselen der bisous betrokken wij ook de naast hen gezeten dame. Later vroeg onze vriendin waarvan ik de naast hen gezeten, haar onbekende dame kende.

Als laatste enige woorden over de accolade. Bij mijn weten vaak beoefend door zuidelijke staatshoofden en andere hoogwaardigheidsbekleders, maar ook in zwang bij de lagere kasten. Een wat gestileerde omhelzing, dateert uit de middeleeuwen. Die keren dat ik deel nam aan deze vorm van begroeting viel het mij op dat het prettig is als de andere partij niet ongeschoren is.

Wellicht hebt u ervaring met andere Franse omgangsvormen. Laat het ons weten.