Culturele avonden 2008-2009

Verrassingen in de Auvergne op 16 februari 2009

muraleDe vulkanische geschiedenis van de Auvergne zal bij de ervaren toerist zeker bekend zijn. Oude kraters beslaan nog steeds enorme oppervlaktes in het verder zo vriendelijke landschap. Maar dat er in een plaatsje als Brioude muurschilderingen zijn te vinden met een duidelijk Byzantijnse invloed, bleek voor de meeste van de bezoekers van de laatste Alliance Française avond een grote verrassing.
Madame Geneviève Barrière vertelde met het enthousiasme van iemand die temidden van al dat moois woont, maar er tegelijkertijd nog verbaasd over is gebleven dat het nog allemaal (hier en daar wat beschadigd) bestaat. In de tijd dat de paus in Avignon zetelde, kwamen er op zijn verzoek kunstenaars uit Italië om belangrijke kerken te verfraaien, leerlingen werkten vooral in de stijl van Giotto. De vroegste schilderijen toonden weinig details, vage handen en gezichten. Later werd de gezichtsuitdrukking heel duidelijk ingevuld en kan je verschillende types onderscheiden. Ook de handen werden verzorgder met lange spitse vingers. Via de Italianen kwam ook het perspectief in de muurschilderingen. Maar een opvallend verschil was ook te zien in het kleurgebruik, in de Grotten van Jonas en de kerk in Ebreuil en Lavancher, was het aantal kleuren nog beperkt tot okerrood, okergeel, zwart en wit. De Italianen, via de invloed van Giotto, brachten een enorme hoeveelheid verschillende kleuren met zich mee. Het statische van de opstelling verdween. Het individu kwam sterker naar voren.
In ogenschijnlijk eenvoudige oude kerkjes, verborgen in een fraai landschap, waren prachtige muurschilderingen bewaard gebleven. Naast het afbeelden van de vertrouwde bijbelse figuren was vaak ook nog een rol toebedeeld aan de plaatselijke heiligen en hun goede werken. Stuk voor stuk zijn deze kerkjes rond Clermont Ferrant en Brioude een omweg en een bezoek waard. De muurschilderingen zijn al eeuwenoud (de oudste dateert uit ongeveer 1100) maar steeds meer dringt het besef door, dat er over deze verrassingen van de Auvergne goed gewaakt moet worden.
Het zal aan de bevlogen ambassadrice van deze culturele erfstukken van de Auvergne, Madame Barrière, zeker niet liggen.

De (her)ontdekking van de Franse jazz op donderdag 15 januari 2009
Georg Lankaster over Django Reinhardt

Django voorkant cd retrospective 1934 53Doodstil luisterden de vele belangstellenden tijdens de conférence van George Lankester, die hij vorige week hield bij de Alliance Française Meppel over zijn grote voorbeeld, de Franse jazzgitarist Django Reinhardt. Met trots en enthousiasme toonde hij de spaarzame beelden die bewaard gebleven zijn uit die tijd. We konden zien hoe Django Reinhardt als gitaarvirtuoos samen met Stéphane Grapelli en drie andere snaarinstrumentalisten het eerste vijftal was dat op deze manier een nieuwe jazzstijl creëerde.
Django Reinhardt werd geboren in een woonwagen op 23 januari 1910 in Charleroi, waar hij al op zeer jonge leeftijd zijn aanleg voor de banjo vertoonde. Het was heel snel duidelijk: hij ging een zeer muzikale toekomst tegemoet. Haarscherp voelde hij aan dat hij, na zijn platendebuut op 18jarige leeftijd, beter kon overschakelen naar de gitaar omdat die meer mogelijkheden bood tot soleren. We konden een mooi authentiek stukje van die eerste plaatopname beluisteren tijdens deze zeer boeiende Alliance Française avond. Door een tragische brand in zijn woonwagen verloor hij een deel van zijn linkerhand zodat hij nog maar met twee vingers kon spelen. Dat weerhield hem er niet van overal met veel succes op te treden en zelfs met Duke Ellington meerdere malen in Parijs jazzavonden te verzorgen. Django werd uitgenodigd op zijn beurt naar de USA te komen voor optredens met Ellington aldaar. Dit werd een mislukking: de analfabeet Django, die geen woord Engels sprak, voelde zich verloren en bleef daarom het liefst in zijn hotel zitten kaarten. Jean Sablon, de beroemde Franse zanger uit de jaren dertig, werkte graag samen met de Manouche (zigeuner) artiest Django. Zo ook Stéphane Grapelli en een groter contrast dan tussen die twee is moeilijk voor te stellen. Grapelli, de gentlemanspeler, gesoigneerd met een aristocratische uitstraling, viool onder de kin of Django, woest kapsel, donkere ogen en een gehandicapte hand. Na een halve minuut zie je het verschil niet meer en is het alleen de muziek die je betovert. De topcompositie van Django “Nuages”, ook op de CD te beluisteren van George Lankester’s groep “Les quatre tickets du jazz” vond gretig aftrek bij de belangstellenden. Een mooie sfeervolle avond over de enige “Europese Jazz stijl”, die van de Hot club de France, eindigde met het bekijken van oude foto’s en platenhoezen van dit bijzondere fenomeen.

Plezierige Beaujolaisavond Alliance Française op 27 november 2008

Een grote opkomst en een geanimeerde sfeer, mede veroorzaakt door de Beaujolais, kenmerkten de avond van de Alliance Française Meppel in de Gasfabriek. De interessante en heldere inleiding over de wijnstreek van mr. Peter Swart was een goede opmaat naar het proeven van de nieuwe Beaujolaiswijn. Dit jaarlijks terugkerende wijnfestijn verloopt in Frankrijk zoals bij ons bijvoorbeeld de Haringrace. Wie het eerst vanuit de Beaujolaisstreek onder Mâcon in Parijs aankomt, mag de wijn officieel aanbieden. Het was de moeite waard, “fris, fruitig en zacht” hoorde ik om mij heen vermelden. Het was een prima idee van de landelijke Alliance Française om in het kader van haar 120-jarig bestaan deze frisse wijn aan te bieden, het zegt veel over haar visie en plannen ten aanzien van de Franse culturele avonden en de lessen, die onder haar vlag georganiseerd worden.
chansons a boire01Paula Stoppelenburg wist vervolgens de bezoekers onder haar deskundige en aanstekelijke leiding tot een instant koor te formeren, om de chansons à boire ten gehore te brengen. Het door haar, in een ogenblik, geregelde koor liet de liederen vrolijk en enthousiast klinken. Een ware prestatie voor een “koordirigente”. Op deze krachttoer en op het 120-jarig bestaan van de Alliance Française des Pays Bas, moest natuurlijk weer geklonken worden. De laatste liederen kwamen er al veel soepeler uit en de toon voor de komende december feestmaand werd hiermee duidelijk gezet.

Dromen van Franse tuinen op 13 oktober 2008

jardins de VillandryAlle tuinen en parken die u te zien krijgt zijn toegankelijk voor het publiek en niet alleen op de open monumentendagen. Met deze geruststellende mededeling begon de kunsthistorica Odile Bordaz haar lezing over de Franse tuinen ten tijde van de Renaissance voor de Alliance Française Meppel. Al dit moois is gelukkig gedurende het hele jaar te bekijken, te beleven, te ruiken en eventueel te voelen.
We zagen de fraaie kastelen van Ambleville, Fontainebleau, Chenonceau en Villandry, maar nu vanuit een andere insteek: de tuinen en parken er omheen. Ondanks het feit dat er veel veranderd was, zoals in Chenonceau waar de fortificaties plaats moesten maken voor la Tour de Marques of in Ambleville waar de Donjon het veld moest ruimen in 1700, zijn beide kastelen nu in handen van eigenaren die met veel zorg de tuinen in Renaissance stijl hebben gerestaureerd. De Renaissance tuin met veel ornamenten, vaak door Italiaanse artiesten vervaardigd, biedt fraaie patronen van carrés waar met evenveel zwier bloemen, kruiden en groenten harmonisch geordend naast elkaar staan. We zien ook terrassen, fonteinen, watervallen en bloementuinen, de laatsten speciaal voor de decoratie van de feesten in het kasteel. Maar ook vrijwel altijd een labyrint, waar het genoeglijk dwalen was. Het kasteel van Ambleville moet vooral in het voorjaar schitterend zijn met zijn terrassen waarop 50.000 witte narcissen in bloei staan. De fraai geschoren buxus hagen in patronen, doen van bovenaf gefotografeerd soms aan kantwerk denken. Vooral de tuinen bij het kasteel van Villandry sprongen eruit. Hier maken ze gebruik van een indeling in le Jardin d’amour (met hartvormige hagen), le Jardin de la musique en le Jardin des simples, de laatste met de medicinale planten en aroma’s.
Gelukkig blijken de particuliere eigenaars van de kastelen kosten nog moeite te sparen om de tuinen fraai te onderhouden, zeker ook met het oog op de bezoekers. De “staatskastelen” hebben meer moeite de eindjes aan elkaar te knopen, maar Frankrijk is heel trots op zijn patrimoine en er zullen zeker creatieve oplossingen voor al dit fraais gevonden worden.

De Charme van het Chanson op 24 september 2008
Het zal toch de Franse taal zijn waardoor een liedje als”chaque fois” zoveel beter klinkt dan het door Willeke Alberti zeer gevoelvol gebrachte “telkens weer”.
“Sous le Charme” met Ineke van der Borg (zang) en Eduard Peelen (gitaar) wisten de bezoekers op 24 september bij de Alliance Française Meppel met minimale middelen in de juiste dromerige, soms poëtische of melancholieke sfeer te brengen.
Bij “le ciel bleu” waanden we ons in Parijs, vervolgens bij “dans le sable” aan het strand en met Barbara als gids in “Göttingen”, waar ze in haar lied de vooroordelen tussen Fransen en Duitsers verzachtte en relativeerde. De ogen even dicht en je hoorde de stem van Barbara, door Ineke van der Borg heel mooi getroffen en met de juiste subtiliteit gebracht. Via een poëtische tekst van Patricia Kaas “ tant d’étoiles”, bijna zing-zeggend vertolkt, kwamen we terecht bij de “Champs Elysées” en de “ballade des gens heureux” en het zeer talrijke publiek zong plezierig mee.
Na de pauze kondigde de herfst zich ook hier in Ogterop aan met “les feuilles mortes”, enigszins jazzy gebracht. Gitarist Eduard Peelen begeleidde, ondersteunde en soleerde op een geweldige wijze. Deze ervaren musicus droeg duidelijk veel bij aan de unieke sfeer van de avond. Heel vertederend was ook nog het schattige slaapliedje “dors Leonore”, met een beertje op de arm gezongen, maar simpel gehouden zonder effectbejag. Het publiek mocht tenslotte stemmen welke verzoeknummers ze aan het einde van de zeer geslaagde avond ter afsluiting wilde horen. De toeschouwers werden beloond voor hun aandachtige luisterhouding: de top-drie werd in zijn geheel gezongen. Met als laatste natuurlijk het onnavolgbare “ne me quitte pas” van Jacques Brel.